Historia
str.glowna
Historia Makoszow
Pierwsza pisana informacja o Makoszowach pojawila sie w najstarszym urbarzu gornoslaskim (rejestr wolnych chlopow), ktorego date powstania szacuje sie na 1498 rok. Makoszowy byly wowczas mala osada polozona w dolinie rzeki Klodnicy otoczona licznymi lasami i zyznymi lakami, liczaca zaledwie siedem gospodarstw i jeden mlyn. Pierwszym z znanych nam wlascicieli Makoszow byl Andrzej Przyszowski, dziedzic na Przyszowicach. Po smierci Andrzeja Przyszowskigo w roku 1538 jego synowie Melchior, Krzysztof i Waclaw podzielili sie majatkiem ojca. I tak druga polowa Przyszowic wraz z cala wioska Makoszowy przypadla najstarszemu z braci Waclawowi. Waclaw nie majac pieniedzy pozyczyl od ksiedza Zajfryda Ribischa 300 guldenow oddajac mu w zastaw swoja polowe wsi Przyszowice oraz cala wies Makoszowy. Az do 1620 roku Makoszowy byly wylaczna wlasnoscia rodu Przyszowskich. W 1620 roku powiekszajaca sie wies Makoszowy nalezala juz do Piotra Przyszowskigo oraz niejakiego Holly`ego, ktory poslubil Anne corke Waclawa Przyszowskiego.
Okolo pol wieku puzniej, a dokladnie w latach 1668 - 1685 panem na Makoszowach byl Krzysztow z Kwiatkowic, Kwiatkowski. Podczas dluzszego pobytu Kwiatkowskiego za granica zarzadzaniem Makoszow zajmowal sie proboszcz przyszowski Pendzich, za co otrzymal w darze lake zwana "pod bocianim gniazdem". Na podstawie zachowanych dokumentow mozemy wywnioskowac ze w XVIII wieku Makoszowy byly w posiadaniu rodu Ziemieckich.
Nastepna postacia w dziejach Makoszow jest baron Jan Welczek pan na Labendach, ktory po smierci Fryderyki Luizy z rodu Ziemieckich w roku 1779 nabyl Makoszowy. Welczek piastowal godnosc starosty krajowego i byl posiadaczem licznych majatkow na Gornym Slasku. Miedzy innymi nalezaly do niego: Zabrze, Zaborze, Bielszowice, Chudow, Paniowki, Konczyce, Pawlow i.t.d. Welczek Urodzil sie 2 Maja 1749 r. a zmarl 2 Stycznia 1811 r. Pomimo jego ogromnego bogactwa baron Welczek byl czlowiekiem bardzo skromnym, dlatego zgodnie z jego wola zostal pochowany bez rozglosu, nie wygloszono nawet zadnej mowy pogrzebowej. Odkryte w okolicy w 1790 roku przez Solomona Izaacka poklady wegla a za tym idacy rozwoj gornictwa i przemyslu ciezkiego, zmienily gwaltownie pejzaz wiejski pobliskiego Zabrza i jego okolic.
W 1826 r. dobra makoszowskie przeszly w posiadanie hrabiow Henckel von Donnersmarck ( od 2.2.1826 takze wlasciciele Zabrza ) i pozostaly ich wlasnoscia przes okres przeszlo 100 lat.
W roku 1861 wlascicielem majatku makoszowskiego zostal hrabia Guido Henckel von Donnersmarck (wlasciciel Zabrza i "Donnersmarckhütte" obecnie huta "Zabrze") W tym czasie wies Makoszowy dzielila sie na dwa obszary: Pierwszy z nich to obszar dworski ktory obejmowal 1241 morg. Gospodarka tu odbywala sie na dwoch folwarkach ale utrzymywano na nich tylko 8 koni i 25 krow. Drugi obszar stanowila gmina czyli grunty chlopskie te z kolei wynosily razem zaledwie 720 morg. Jednak chlopi utrzymywali 23 konie i 150 krow. Wielkosc lasow Makoszowskich wynosila okolo 600 morg. Jednym z lesniczych byl Jozef Godula, ktory w ruku 1790 przeja dobra makoszowskie w dzierzawe. Byl on ojcem slynnego przemyslowca Karola Goduli urodzonego w Makoszowach 8 listopada 1781 roku.
Na przestrzeni ostatnich stuleci istnialy w Makoszowach dwa mlyny ; Mlyn Szombory i mlyn Widery (mlyn Suchana). Mlyn Szombory istnial juz w samych poczatkach wsi w XVI wieku. Ostatnia tam gospodarujaca rodzina byla rodzina Naczynskich, ktora byla rowniez fundatorem kamiennego krzyza dla powstalego w 1920 roku cmentarza makoszowskiego. Natomiast mlyn Widery powstal znacznie pozniej; na mapie Homana z 1736 r. jest juz widoczny. We wsi byl tez 1 kowal, 1 rzeznik, 1 cegelnia no i naturalnie karczma! ktora w tych czasach miala niemale znaczenie w zyciu wsi. W karczmie odbywaly sie wesela, przejezdzajacy furmani mieli tu swoj przystanek no i tu rowniez odbywaly sie zebrania wiejskie.
Pierwsza szkola w Makoszowach powstala dopiero w 1873 r. na placu i z surowcow podarowanych przez hrabiego Donnersmarck. Jeszcze pozniej od szkoly powstala parafia Makoszowy. W roku 1910 liczba katolikow w Makoszowach przekroczyla 2.500 dusz, wiec byl nejwyzszy czas zeby pomyslec o wlasnym kosciele. Niestety planowane przez "Komitet Budowy Kosciola" powstanie okazalej i pieknej swiatyni na terenie "Ogrodu Farskiego" pokrzyzowal wyboch I wojny swiatowej. Zdecydowano sie wiec na przebudowe powstalej w 1873 r. szkoly na kosciol parafjalny, ktory zostal poswiecony 28 Listopada 1919 r. i otrzymal wezwanie Sw. Jana i Pawla. Pierwszym ksiedzem w nowej parafi zostal Henryk Rduch a jego nastepca w roku 1923 zostal ksiadz Jakub Manda
W 1900 roku pod Makoszowami rozpoczeto budowe dwuch szybow, zwanymi " Szyby Zoro". Wydobycie wegla rozpoczeto w kwietniu 1906 roku. Nowa kopalnia zwana "Delbrückschachte" rozwijala sie bardzo szybko. Produkcja roczna w roku 1912 wynosila razem z kop. "Guido" i "Szybami Rheinbabena" 1.367.705 ton wegla. Zatrodnionych bylo 4.771 gornikow i urzednikow a zarobki roczne wynosily 4.940.000 marek. Rownoczesnie z budowa kopalni prowadzono budowe lini kolejowej Katowice-Ligota-Gliwice. Wlasna stacje kolejowa otrzymaly Makoszowy w 1904 roku.
Powstanie kopalni "Delbrück" ( dzisiaj "Makoszowy") oraz stale rozwijajacy sie przemysl w sasiednim Zabrzu, przyczynily sie do gwaltownych zmian w charakterze Makoszow. Ludnosc pracujaca w przemysle a zwlaszcza w gornictwie stopniowo zaczela wypierac ludnosc rolnicza z Makoszow. Juz przed pierwsza wojna swiatowa ludnosc utrzymujaca sie z pracy w gornictwie wynosila w wsi Makoszowy 90 %.
Wybuch kolejnych powstan slaskich nie ominal takze Makoszow i okolicznych miescowosci. W wyniku przeprowadzonego plebiscytu oraz decyzja Rady Ambasadorow w trakcie podzialu Gornego Slaska w roku 1922, Makoszowy zostaly przydzielone stronie polskiej, zas kopalnia "Delbrück" zostala po stronie niemieckiej. Wybuch II wojny swiatowej w 1939 r. poza zniesieniem kamieni granicznych w Makoszowach i na calym Gornym Slasku nie przyniosl istotnych zmian, a jej zakonczenie w 1945 r. zwiastowalo poczatek nawych czasow !
Wykorzystano materialy z monografi "Makoszowy" autor Ludwig Musiol oraz materialy z ksiazki
"Unfergessene Heimat Schlesien" autor Bernd G. Längin
